Rác thải y tế là gì? Tác hại của rác thải y tế nếu không xử lý đúng cách

Trong hoạt động khám chữa bệnh, các cơ sở y tế phát sinh nhiều rác thải y tế, đặc biệt là chất thải y tế lây nhiễm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe con người và môi trường nếu không được xử lý đúng cách. Bài viết này, Thành Vinh Plastic sẽ giúp làm rõ rác thải y tế là gì, phân loại 5 nhóm chất thải y tế và phân tích những tác hại của rác y tế khi không được quản lý, xử lý theo đúng quy định.

Rác thải y tế là gì?

Rác thải y tế là các loại chất thải y tế phát sinh trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, chăm sóc, xét nghiệm, nghiên cứu và phòng chống dịch tại các cơ sở y tế. Rác y tế có thể tồn tại ở dạng rắn, lỏng hoặc khí, trong đó nhiều loại chứa yếu tố nguy hại, dễ gây lây nhiễm và ô nhiễm môi trường nếu không được quản lý đúng cách.

Về thành phần, chất thải y tế bao gồm chất thải rắn y tế, nước thải y tế và một số dạng chất thải đặc thù khác. Do tính chất phức tạp và nguy hiểm, việc phân loại và quản lý chất thải y tế cần được thực hiện nghiêm ngặt theo quy định nhằm đảm bảo an toàn cho con người và môi trường.

Các loại rác thải y tế hiện nay

Căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hại, rác thải y tế được phân thành nhiều nhóm khác nhau. Trong đó, phổ biến nhất là 5 nhóm chất thải y tế sau:

• Chất thải y tế lây nhiễm: Đây là nhóm rác thải lây nhiễm có nguy cơ cao phát tán mầm bệnh. Chất thải y tế lây nhiễm bao gồm bông, băng, gạc, vật liệu thấm máu, dịch cơ thể, đồ bảo hộ đã qua sử dụng và các dụng cụ y tế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.
•  Chất thải sắc nhọn: Gồm kim tiêm, lưỡi dao mổ, ống thủy tinh vỡ… Nhóm chất thải rắn y tế này có khả năng gây tổn thương và lây nhiễm nếu không được thu gom, xử lý an toàn.
• Chất thải hóa học và dược phẩm: Bao gồm hóa chất xét nghiệm, dung môi, thuốc quá hạn hoặc bị thải bỏ. Nhóm rác y tế này có thể gây độc hại cho con người và môi trường nếu không xử lý đúng quy định.
• Chất thải phóng xạ: Phát sinh trong các hoạt động chẩn đoán và điều trị y học hạt nhân. Đây là nhóm rác thải y tế nguy hiểm, cần được quản lý và xử lý theo quy trình đặc biệt.
• Chất thải y tế thông thường: Là các loại rác không chứa yếu tố nguy hại, phát sinh trong sinh hoạt hàng ngày tại cơ sở y tế như giấy, nhựa, bao bì sạch… có thể xử lý tương tự rác sinh hoạt.

Việc nhận diện đúng các loại rác thải y tế và 5 loại rác thải y tế nêu trên là cơ sở quan trọng để thực hiện hiệu quả công tác quản lý chất thải y tế, hạn chế rủi ro cho con người và môi trường.

Tác hại của rác thải y tế nếu không xử lý đúng cách

Rác thải y tế là loại chất thải đặc thù, chứa nhiều yếu tố nguy hại như vi sinh vật gây bệnh, hóa chất độc hại và vật sắc nhọn. Khi rác thải y tế không được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định, sẽ gây ra nhiều tác động tiêu cực nghiêm trọng đến sức khỏe con người, môi trường và xã hội.

Gia tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh truyền nhiễm

Các loại chất thải y tế lây nhiễm và rác thải lây nhiễm chứa vi khuẩn, virus và mầm bệnh nguy hiểm như viêm gan B, viêm gan C, HIV, lao, cúm và nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Khi các loại rác y tế này bị phát tán ra môi trường do xử lý không đúng cách, mầm bệnh có thể lây lan thông qua tiếp xúc trực tiếp, không khí, nước hoặc côn trùng trung gian, đe dọa sức khỏe cộng đồng.

Nguy cơ tai nạn và phơi nhiễm nghề nghiệp

Chất thải rắn y tế, đặc biệt là kim tiêm, lưỡi dao mổ, mảnh thủy tinh vỡ, nếu không được thu gom và xử lý an toàn sẽ gây đâm, cắt, dẫn đến chảy máu và nhiễm trùng. Nhân viên y tế, người thu gom và xử lý rác y tế là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất, có nguy cơ phơi nhiễm mầm bệnh trong quá trình làm việc.

Ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường

Rác thải y tế không được xử lý đúng cách có thể gây ô nhiễm đất, nước và không khí. Nước thải y tế chứa vi sinh vật, hóa chất và dược phẩm nếu xả thẳng ra môi trường sẽ làm ô nhiễm nguồn nước mặt và nước ngầm. Ngoài ra, việc đốt rác y tế không kiểm soát có thể phát sinh khí độc, ảnh hưởng đến chất lượng không khí và hệ sinh thái.

Tác động lâu dài đến hệ sinh thái

Các thành phần độc hại trong rác thải y tế như kim loại nặng, hóa chất, kháng sinh có thể tích tụ trong đất và nước, gây ảnh hưởng lâu dài đến sinh vật và chuỗi thức ăn. Điều này làm suy giảm đa dạng sinh học và gây mất cân bằng sinh thái.

Gây mất mỹ quan và ảnh hưởng đến đời sống xã hội

Việc tồn đọng các loại rác thải y tế tại khu vực công cộng hoặc gần khu dân cư gây mùi hôi, mất vệ sinh, ảnh hưởng đến sinh hoạt và tâm lý của người dân, làm giảm chất lượng cuộc sống.

Gia tăng chi phí xử lý và gánh nặng cho xã hội

Khi rác thải y tế không được phân loại và xử lý đúng ngay từ đầu, chi phí thu gom, xử lý sẽ tăng cao. Đồng thời, các hậu quả về sức khỏe và môi trường cũng làm gia tăng gánh nặng cho hệ thống y tế và xã hội.

Tham khảo thêm : Quy định phân loại rác thải y tế mới nhất theo thông tư 20

Giải pháp quản lý và xử lý rác thải y tế an toàn

Để hạn chế tối đa những tác hại của rác thải y tế, các cơ sở y tế cần áp dụng đồng bộ các giải pháp sau:

• Phân loại rác thải y tế tại nguồn: Thực hiện phân loại ngay khi rác y tế phát sinh, đặc biệt là chất thải y tế lây nhiễm, nhằm giảm nguy cơ lây nhiễm và tối ưu công tác xử lý.
• Thu gom rác thải y tế đúng quy trình: Rác thải được thu gom định kỳ, không để tồn đọng, đảm bảo an toàn cho người thu gom và môi trường xung quanh.
• Lưu giữ rác thải y tế an toàn: Chất thải rắn y tế và nước thải y tế phải được lưu giữ tại khu vực riêng biệt, có biển cảnh báo và đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật.
• Áp dụng phương pháp xử lý phù hợp: Tùy theo từng loại rác thải y tế, áp dụng các biện pháp như hấp tiệt trùng, khử khuẩn, đốt hoặc xử lý bằng công nghệ hiện đại.
• Đào tạo nhân viên y tế định kỳ: Tổ chức tập huấn giúp nhân viên hiểu rõ chất thải y tế bao gồm những loại nào và thực hiện đúng quy trình quản lý rác y tế.
• Tuân thủ quy định về quản lý chất thải y tế: Thực hiện đúng các quy định pháp luật nhằm hạn chế rủi ro và đảm bảo an toàn cho cơ sở y tế.

Hy vọng qua bài viết này, mỗi chúng ta sẽ nhận thức rõ hơn về nguy hại của rác thải y tế và cùng nhau thực hiện tốt hơn các quy định về phân loại và xử lý rác thải y tế. Bằng cách sử dụng thùng rác y tế riêng biệt, tuân thủ quy trình thu gom và xử lý đúng cách, chúng ta đã góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.